Thua lỗ do trồng nông sản không theo quy hoạch, đâu là lời giải?

.
Khó tìm đầu ra cho sản phẩm và chuyện được mùa mất giá
 
Tại các vườn rau tại xã Hòa An, huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên những ngày sau Tết nguyên đán. Tiền bán rau không đủ tiền công nên nhiều bà con nông dân đành nhổ bỏ hoặc cho bò ăn.
 
Anh Trần Văn Huy, thôn Đông Phước, xã Hòa An, huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên lo lắng nói, giá rau mọi năm được 6.000 đ/ kg nhưng nay chỉ còn 2000đ/kg.
 
Nhà chị Nguyễn Thị Kim Sơn cũng trồng hơn 2 ha rau. Trước Tết, gia đình chị thuê mướn nhân công và đầu tư phân bón cho vụ rau sau Tết. Nhưng không như dự tính, giá rau sau tết quá rẻ lại không có người mua nên chị đành bỏ cho bò ăn.
 
Nguyên nhân của tình trạng trên được cho rằng do tình hình thời tiết có biến đổi khiến việc thu hoạch rau muộn hơn khoảng gần nửa tháng so với mọi năm. Một lý do khác nữa là thời điểm trước Tết giá rau khá cao nên đến vụ Đông Xuân người dân đã đua nhau tăng diện tích trồng vì thế xảy ra tình trạng cung lớn hơn cầu.
 
Ông Nguyễn Hồng Sơn, Cục trưởng Cục Trồng trọt, Bộ Nông nghiệp và PTNT cho biết, người nông dân hay có tâm lý chạy theo các nông sản có giá cao ở vụ trước đó, trông ồ ạt rất nhiều mà không tính đến nhu cầu thực tế và đầu ra. Đến khi cung lớn hơn cầu thì tình trạng mất giá là tất yếu, chưa kể đến việc hư hỏng nông sản gây lãng phí
 
Rõ ràng là bà con nông dân của chúng ta vẫn đang có thói quen canh tác, trồng trọt nông sản theo tâm lý chạy theo đám đông. Thấy mặt hàng nào được giá ở vụ trước thì lập tức trồng nhiều vào vụ sau mà không tính đến nhu cầu thực tế và quy hoạch, kế hoạch sản xuất của địa phương.  
 
Theo kế hoạch, vụ thu hoạch mía hàng năm tại tỉnh Đắk Lắk thường kết thúc vào cuối tháng 2. Thế nhưng, đến nay nhiều hộ trồng mía vẫn chưa thể kết thúc mùa vụ vì hầu hết diện tích mía này vượt ngoài kế hoạch sản xuất của địa phương. Do không có liên kết với doanh nghiệp trong sản xuất và bao tiêu sản phẩm, nên người trồng mía thiệt cả đôi đường. 5 hécta mía của gia đình anh Trần Quốc Tuấn, ở thôn Trung Hòa, xã Ea Pil  huyện M"đrắk tỉnh Đắk Lắk đã qua thời hạn thu hoạch hơn 1 tháng, nhưng cũng mới chỉ bán được khoảng 20% diện tích. Không liên kết sản xuất với công ty mía đường, anh Tuấn giờ chỉ biết đợi thương lái tới mua. 
 
Anh Trần Quốc Tuấn, Xã Ea Pil, huyện M"đrắk, tỉnh Đắk Lắk cho biết, đa số chúng tôi làm qua trung gian nhiều hơn. Giờ tất cả là đổ vào đầu người dân hết. Nhà máy chỉ biết thu mua tính cân ăn tiền thôi. Họ mua bao nhiêu là quyền của họ, dân thì cứ ì ạch nhu thế này thôi. Chứ biết làm thế nào
 
Tính nguyên Huyện M"đrắk, tỉnh Đắk Lắk hiện có hơn 7.000 hécta mía. Trong đó, mới có gần 4.200 hécta nằm trong quy hoạch và đã ký hợp đồng liên kết sản xuất bao tiêu sản phẩm với nông dân. Số diện tích còn lại trồng tự phát, đang gặp vô vàn khó khăn trong việc tìm đầu ra.
 
Theo ông Sơn, việc trồng vượt quy hoạch không theo kế hoạch sản xuất của địa phương, các địa phương thì cũng không có mạng lưới thông tin với nhau về quy hoạch trồng trọt nên rất dễ xảy ra tình trạng trồng ồ ạt quá nhiều, doanh nghiệp thu mua không hết.
 
Tình trạng nông sản không tìm được đầu ra ở đây chủ yếu do nhận thức của người nông dân
 
Chuỗi liên kết hướng đi đúng nhưng còn nhiều khó khăn
 
Những năm gần đây câu chuyện các doanh nghiệp  lớn đầu tư vào nông sản là một dấu hiệu tích cực trong phát triển nông nghiệp, với nguồn vốn dồi dào, sở hữu khoa học kỹ thuật và xây dựng các chuỗi sản xuất, cung ứng, tiêu thụ khép kín việc trồng trọt và tiêu thụ không còn rơi vào thế bị động như trước.
 
Nhiều doanh nghiệp nhỏ hơn cũng đã chủ động tìm đến các địa phương tạo vùng nguyên liệu, kí kết hợp đồng với bà con nông dân gây dựng những chuỗi liên kết nhỏ. Đây có thể coi là hướng đi đúng đắn cho ngành nông nghiệp trồng trọt, tuy nhiên để thực hiện đúng được hướng đi này vẫn đang còn nhiều vấn đề đặt ra.
 
Trở lại với câu chuyện người trồng mía ở Đắk Lắk và người nông dân trồng rau ở Phú Yên. Tình trạng nông sản không tìm được đầu ra ở đây chủ yếu do nhận thức của người nông dân. Yếu tố tự phát, không tuân thủ quy hoạch địa phương thực tế rất khó kiểm soát, và cũng chưa có quy định, chế tài nào để áp dụng với những người nông dân không tuân thủ. Ngay cả khi đã có hợp đồng ký kết với doanh nghiệp, vẫn còn tình trạng “lật kèo” khi đến thời điểm thu hoạch nông sản.
 
Dù đã ký kết nhưng họ vẫn bẻ kèo với doanh nghiệp đầu tư cho mình. Đến vụ thu hoạch nếu được giá và sản phẩm không dư thừa có doanh nghiệp khác trả cao hơn họ phớt lờ doanh nghiệp cũ và vẫn bán. Còn giá mà rớt quá thì họ lại ép doanh nghiệp ký kết ban đầu mua bằng hết. Ông Nguyễn Hồng Sơn cho biết thêm.
 
Nhận thức của người nông dân không thể thay đổi một sớm  một chiều. Còn với doanh nghiệp, ông Sơn cho rằng trong việc phát triển các chuỗi liên kết thì doanh nghiệp cần có sự san sẻ lợi ích với những người nông dân. Tạo cho họ sự đảm bảo về thu nhập, tránh trường hợp làm ăn chộp giật, cạnh tranh không lành mạnh gây nhiễu loạn thị trường và mất lòng tin của người nông dân.
 
Một chủ thể thứ 3 cần được nhắc đến đó chính là cơ quan quản lý nhà nước mà ở đây là cấp cơ sở gần với người nông dân nhất từ cấp xã đến cấp huyện. Cần là trung gian tin cậy giữa người dân và doanh nghiệp, ở cấp cao hơn là xây dựng cơ chế, quy định để thúc đẩy quá trình hình thành chuỗi liên kết thêm thuận lợi và chặt chẽ.
 
 
 
 
 
 
Nguồn: www.antv.gov.vn